Thời hạn chính thức theo quy định Bộ GD&ĐT
Chứng chỉ VSTEP (Vietnamese Standardized Test of English Proficiency) do các trường được Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ủy quyền cấp không ghi thời hạn sử dụng cố định trên văn bằng. Theo quy định hiện hành của Bộ GD&ĐT, không có giới hạn chung cụ thể (như 2 năm hay 5 năm) cho thời hạn hiệu lực của chứng chỉ VSTEP. Thay vào đó, thời hạn hiệu lực do cơ quan hoặc đơn vị sử dụng chứng chỉ quyết định tùy theo mục đích và yêu cầu công việc cụ thể. Nói cách khác, Bộ GD&ĐT không ấn định chứng chỉ VSTEP có giá trị bao nhiêu năm; mỗi đơn vị tuyển dụng, giáo dục hoặc cơ quan nhà nước tự đặt ra yêu cầu về “độ mới” của chứng chỉ khi tiếp nhận chứng chỉ này. Quy định này đã được thể hiện tại Thông tư 23/2017/TT-BGDĐT và Công văn 3755/BGDĐT-GDTX, trong đó nhấn mạnh rằng thời hạn áp dụng của chứng chỉ phụ thuộc vào quyết định của đơn vị sử dụng, ví dụ như do Chủ tịch UBND tỉnh/thành hoặc Giám đốc Sở GD&ĐT quy định đối với vị trí công việc công.
Tóm lại, Bộ GD&ĐT không quy định chứng chỉ VSTEP có “hạn dùng” cứng bao lâu; chứng chỉ này về nguyên tắc có giá trị vô thời hạn về mặt pháp lý. Việc chứng chỉ VSTEP được chấp nhận trong khoảng thời gian bao lâu kể từ ngày cấp sẽ do nơi sử dụng chứng chỉ đó quy định.
Thời hạn sử dụng chứng chỉ VSTEP trong các trường hợp phổ biến
Trên thực tế, các cơ quan và tổ chức khác nhau có thể đưa ra yêu cầu khác nhau về “độ mới” của chứng chỉ VSTEP khi sử dụng vào các mục đích cụ thể. Dưới đây là các trường hợp phổ biến và thời hạn thường được áp dụng:
- Xét tốt nghiệp đại học, cao đẳng: Đa số các trường đại học, cao đẳng chỉ công nhận chứng chỉ VSTEP trong khoảng 1.5 - 2 năm tính từ ngày thi khi xét chuẩn đầu ra ngoại ngữ. Chẳng hạn, nhiều trường yêu cầu chứng chỉ VSTEP (bậc 3-5 tùy chuẩn đầu ra ngành học) được cấp trong vòng 2 năm tính đến thời điểm xét tốt nghiệp cuối khóa. Đây là thông lệ nhằm đảm bảo năng lực ngoại ngữ của sinh viên còn tương đối cập nhật tại thời điểm tốt nghiệp.
- Thi tuyển công chức, viên chức hoặc xét nâng ngạch: Các cơ quan nhà nước khi tuyển dụng công chức, viên chức hoặc thi thăng hạng thường yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ (trong đó có VSTEP) được cấp trong một khoảng thời gian nhất định gần đây. Thông thường, nhiều đơn vị tuyển dụng chỉ chấp nhận chứng chỉ VSTEP được cấp trong vòng 1.5 - 2 năm trở lại (tương tự như yêu cầu đối với chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEIC). Tuy nhiên, thời hạn cụ thể do từng cơ quan quyết định: có nơi giới hạn 2 năm, nơi khác có thể chấp nhận 3-5 năm, và cũng có không ít cơ quan chấp nhận cả chứng chỉ VSTEP đã cấp từ lâu (không giới hạn thời gian) nếu quy định nội bộ của họ không đặt ra mốc thời hạn. Do đó, khi dùng chứng chỉ VSTEP để thi công chức hay xét nâng ngạch, thí sinh cần xem kỹ thông báo tuyển dụng của từng đơn vị để biết chứng chỉ cần mới trong bao lâu.
- Tuyển sinh, miễn thi đầu vào và tốt nghiệp sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ): Trong giáo dục sau đại học, Bộ GD&ĐT có quy định chuẩn ngoại ngữ đầu vào và đầu ra, đồng thời thường yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ còn hiệu lực khoảng 2 năm để đảm bảo tính thời sự của trình độ ngoại ngữ. Cụ thể, theo Quy chế tuyển sinh và đào tạo thạc sĩ, thí sinh dự thi cao học được miễn thi môn ngoại ngữ nếu có chứng chỉ tiếng Anh VSTEP bậc 3/6 (B1) còn trong thời hạn 2 năm tính đến ngày đăng ký dự thi (do cơ sở được Bộ GD&ĐT công nhận cấp). Đối với điều kiện tốt nghiệp thạc sĩ, từ năm 2021 Bộ quy định học viên phải đạt trình độ ngoại ngữ bậc 4/6 (B2) theo Khung 6 bậc dùng cho Việt Nam; chứng chỉ này (hoặc tương đương IELTS/TOEFL...) thường chỉ được chấp nhận nếu được cấp trong vòng 2 năm tính đến thời điểm bảo vệ luận văn. Tương tự, ở bậc tiến sĩ, nghiên cứu sinh thường phải có chứng chỉ ngoại ngữ trình độ cao hơn (ví dụ bậc 4 hoặc 5 - tương đương B2 hoặc C1) và đa số cơ sở đào tạo cũng yêu cầu chứng chỉ được cấp trong vòng 2 năm gần thời điểm bảo vệ luận án (để đảm bảo năng lực ngoại ngữ của nghiên cứu sinh vẫn đáp ứng yêu cầu). Như vậy, trong môi trường sau đại học, mốc 2 năm tính từ ngày cấp chứng chỉ là yêu cầu phổ biến, áp dụng cho cả việc miễn thi ngoại ngữ đầu vào lẫn công nhận chuẩn ngoại ngữ đầu ra cho học viên cao học, nghiên cứu sinh.
- Miễn thi môn tiếng Anh tốt nghiệp THPT: Từ kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024, Bộ GD&ĐT đã bổ sung chứng chỉ tiếng Anh VSTEP vào danh mục các chứng chỉ được miễn thi ngoại ngữ (môn tiếng Anh). Cụ thể, học sinh đạt chứng chỉ VSTEP bậc 3/6 (trình độ B1) do một trong các đơn vị được Bộ cho phép tổ chức thi cấp (theo Quy chế thi đánh giá năng lực ngoại ngữ 6 bậc hiện hành) sẽ được miễn thi môn tiếng Anh trong xét công nhận tốt nghiệp THPT. Khác với các chứng chỉ quốc tế (vốn có quy định thời hạn 2 năm - xem phần so sánh bên dưới), VSTEP bậc 3 không có mốc “hết hạn” cố định, nên chỉ cần học sinh có chứng chỉ đạt yêu cầu (B1) trước kỳ thi thì đều được chấp nhận để miễn thi ngoại ngữ. (Dĩ nhiên, chứng chỉ phải do đơn vị được ủy quyền cấp và nằm trong danh mục Bộ GD&ĐT công bố; nhưng Bộ không giới hạn chứng chỉ đó phải được cấp trong vòng bao nhiêu năm đối với VSTEP). Điều này tạo thuận lợi cho học sinh vì chứng chỉ VSTEP có thể thi sớm và sử dụng khi thi THPT quốc gia mà không lo hết hạn như IELTS/TOEFL.
Thời hạn hiệu lực cụ thể: quy định và trường hợp chứng chỉ “vĩnh viễn”
Như đã đề cập, không có một mốc cố định chung cho thời hạn của chứng chỉ VSTEP - thời hạn sử dụng hoàn toàn phụ thuộc vào quy định của từng nơi sử dụng chứng chỉ. Trong nhiều trường hợp thực tế, mốc 2 năm được nhiều đơn vị lựa chọn làm tiêu chí (vì 2 năm được xem là khoảng thời gian đảm bảo độ tin cậy về năng lực ngoại ngữ còn cập nhật). Tuy nhiên, một số nơi có thể yêu cầu ngắn hơn (ví dụ 1.5 năm) hoặc dài hơn (3-5 năm), thậm chí có nơi không giới hạn thời gian.
Chứng chỉ VSTEP được coi là “có giá trị vĩnh viễn” trong trường hợp đơn vị tiếp nhận không đặt ra yêu cầu về thời hạn. Vì bản thân chứng chỉ VSTEP không có ghi ngày hết hạn, nên nếu cơ quan tuyển dụng/học tập không quy định chứng chỉ phải mới trong vòng bao lâu, thì về nguyên tắc chứng chỉ đó vẫn được chấp nhận bất kể đã cấp bao lâu. Chẳng hạn, một số doanh nghiệp hoặc tổ chức chấp nhận chứng chỉ VSTEP như văn bằng có giá trị lâu dài, không đòi hỏi cập nhật. Tuy nhiên, những trường hợp này hoàn toàn tùy thuộc vào quy định cụ thể của từng đơn vị. Người sở hữu chứng chỉ nên kiểm tra kỹ yêu cầu của nơi mình nộp hồ sơ: nếu không thấy đề cập thời hạn, có thể hiểu là chứng chỉ được chấp nhận không thời hạn (hoặc theo thông lệ chung); ngược lại nếu có yêu cầu “còn hạn trong X năm” thì phải tuân thủ mốc đó.
So sánh với thời hạn của chứng chỉ quốc tế (IELTS, TOEIC, …)
Khác với VSTEP do Việt Nam cấp (vốn không quy định cứng về hạn sử dụng), các chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS, TOEIC có thời hạn hiệu lực cố định là 2 năm kể từ ngày thi. Cụ thể, IELTS có giá trị trong vòng 2 năm kể từ ngày thí sinh hoàn thành kỳ thi (ngày thi kỹ năng cuối); sau 2 năm, chứng chỉ IELTS hết hiệu lực và các đơn vị giáo dục, tuyển dụng sẽ không còn công nhận kết quả đó. Tương tự, điểm thi TOEIC cũng chỉ được công nhận trong 2 năm tính từ ngày thi, theo quy định của Viện Khảo thí Giáo dục Hoa Kỳ (ETS) - đơn vị sở hữu bài thi TOEIC. Sau khoảng thời gian này, các tổ chức khảo thí quốc tế khuyến cáo thí sinh nên thi lại vì năng lực ngôn ngữ có thể thay đổi đáng kể. Chính vì vậy, hầu hết các trường đại học và cơ quan trên thế giới chỉ chấp nhận chứng chỉ IELTS/TOEIC trong 2 năm gần nhất.
Đối với chứng chỉ VSTEP, do không có hạn định chung 2 năm nên khi sử dụng trong nước, thời hạn hiệu lực là linh hoạt tùy nơi (như đã trình bày ở trên). Nhiều đơn vị tại Việt Nam cũng áp dụng tiêu chuẩn 2 năm cho VSTEP nhằm đồng bộ với chứng chỉ quốc tế. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng là VSTEP có thể được chấp nhận lâu hơn 2 năm hoặc vô thời hạn nếu đơn vị sử dụng cho phép, trong khi IELTS, TOEIC về nguyên tắc sẽ không được công nhận nếu đã quá 2 năm kể từ ngày thi. Vì vậy, người học và người đi làm cần lưu ý quy định cụ thể của nơi mình nộp chứng chỉ: nếu yêu cầu “chứng chỉ còn hiệu lực 2 năm” thì dù là VSTEP hay IELTS cũng phải trong hạn 2 năm; còn nếu không ghi rõ, chứng chỉ VSTEP có thể được hiểu là chấp nhận vô thời hạn (trong khi IELTS/TOEIC hết 2 năm thì mặc nhiên không dùng được nữa).
