Thời gian làm bài và số lượng câu hỏi
Phần Đọc hiểu trong bài thi VSTEP bậc 3-5 kéo dài 60 phút, bao gồm thời gian để thí sinh điền đáp án vào phiếu trả lời. Thí sinh sẽ phải hoàn thành 40 câu hỏi trắc nghiệm tương ứng với 4 bài đọc hiểu khác nhau. Mỗi câu hỏi là dạng nhiều lựa chọn (A, B, C, D) và mỗi câu trả lời đúng được tính 1 điểm, tổng điểm phần Đọc tối đa là 40 điểm (quy đổi thành 10 điểm theo thang 10).
Số lượng đoạn văn, độ dài và dạng câu hỏi mỗi đoạn
Phần Đọc hiểu gồm 4 đoạn văn (4 bài đọc) về các chủ đề khác nhau. Mỗi đoạn văn dài khoảng 400-500 từ, tổng số từ của cả bốn đoạn vào khoảng 1.900-2.050 từ. Mỗi đoạn văn đi kèm 10 câu hỏi trắc nghiệm (tổng cộng 40 câu cho 4 đoạn). Tất cả câu hỏi đều ở dạng trắc nghiệm nhiều lựa chọn (MCQ) - thí sinh đọc đoạn văn và chọn đáp án đúng cho mỗi câu hỏi ngay sau đoạn văn đó.
Nội dung và chủ đề các đoạn đọc rất đa dạng: ví dụ, đoạn 1 thường thuộc các tình huống đời sống hàng ngày (quảng cáo, hướng dẫn, mô tả ngắn, tin tức, nhật ký…). Đoạn 2 thường về chủ đề khoa học tự nhiên hoặc xã hội (trích từ tài liệu hướng dẫn, bài báo, tạp chí…). Đoạn 3 có xu hướng mang tính học thuật hơn - có thể là chủ đề khoa học tự nhiên/xã hội chuyên sâu hoặc văn phong báo chí. Đoạn 4 thường thuộc chủ đề chuyên ngành hoặc văn chương, ví dụ trích đoạn văn học hoặc tài liệu học thuật chuyên sâu. Mặc dù chủ đề khác nhau, cấu trúc câu hỏi cho cả 4 đoạn đều tương tự nhau, bao gồm các dạng câu hỏi đọc hiểu tiêu biểu (xem mục dưới).
Phân loại các dạng câu hỏi Đọc hiểu thường gặp
Các câu hỏi trong phần Reading VSTEP được thiết kế để kiểm tra nhiều kỹ năng đọc hiểu khác nhau. Dưới đây là những dạng câu hỏi chính thường gặp trong cả bốn bài đọc, kèm theo mô tả ngắn:
- Câu hỏi ý chính (Main Idea): Yêu cầu thí sinh xác định ý chính hoặc thông điệp tổng quát của đoạn văn. Thông thường mỗi bài đọc có một câu hỏi ý chính, thường hỏi “Ý chính của bài là gì?” hoặc “Tiêu đề nào phù hợp nhất với đoạn văn?”. Dạng câu hỏi này đòi hỏi thí sinh đọc lướt toàn bài để tóm tắt nội dung chung. (Ví dụ: “Which of the following is the main idea of the passage?” - Hỏi ý chính của bài đọc).
- Câu hỏi tìm thông tin chi tiết (Detailed Information): Kiểm tra khả năng đọc quét để tìm dữ kiện cụ thể được nêu rõ ràng trong bài. Thí sinh cần xác định đúng phần của đoạn văn chứa thông tin để trả lời câu hỏi “Theo đoạn X, ...?”. Loại câu hỏi này thường bắt đầu bằng “According to the passage/paragraph…” và câu trả lời nằm trực tiếp trong một đoạn văn nhất định. (Ví dụ: “According to paragraph 2, which of the following is true about ___?”).
- Biến thể câu hỏi phủ định (Negative Detail): Yêu cầu tìm thông tin không có hoặc sai với nội dung đoạn. Câu hỏi sẽ chứa từ khóa như NOT, EXCEPT, LEAST (viết hoa trong đề). Thí sinh phải tìm ra đáp án không được đề cập hoặc không đúng so với bài đọc. Đây là biến thể khó hơn của câu hỏi chi tiết, đòi hỏi kiểm tra từng lựa chọn xem có xuất hiện trong bài hay không. (Ví dụ dạng: “According to the passage, all of the following are true EXCEPT…?”).
- Câu hỏi suy luận (Inference): Đòi hỏi thí sinh suy luận thông tin không được nêu trực tiếp, dựa trên các gợi ý trong bài đọc. Dạng này kiểm tra khả năng hiểu ngụ ý, ý đồ tác giả hoặc rút ra kết luận logic. Mỗi bài đọc thường có khoảng 1-3 câu suy luận. Câu hỏi thường dùng từ như “infer, imply, suggest” hoặc hỏi về thái độ, quan điểm của tác giả. (Ví dụ: “What can be inferred from the passage about ___?” - Cần suy luận từ ngữ cảnh để trả lời).
- Câu hỏi từ vựng trong ngữ cảnh (Words-in-context): Dạng này kiểm tra vốn từ vựng và khả năng đoán nghĩa từ trong bối cảnh của bài đọc. Đề bài cho một từ (được đánh dấu hoặc in nghiêng) và hỏi nghĩa gần nhất của nó trong đoạn văn. Thí sinh phải dựa vào ngữ cảnh xung quanh từ đó để chọn đáp án đúng, thay vì nghĩa thông thường bên ngoài văn cảnh. (Ví dụ: “The word “identified” in paragraph 3 is closest in meaning to: A... B... C... D...?” - yêu cầu đoán nghĩa của “identified” trong đoạn văn cụ thể).
- Câu hỏi tham chiếu (Reference): Loại câu hỏi này yêu cầu xác định đại từ hoặc từ chỉ định trong bài đọc đang thay thế cho từ nào. Thường gặp dạng: “The word 'they' in paragraph 1 refers to ____.”. Thí sinh phải tìm trước đó trong bài xem “they” (hoặc “it”, “this”, “that”...) nói về đối tượng nào. Câu hỏi tham chiếu giúp kiểm tra độ hiểu về mạch liên kết và tránh nhầm lẫn giữa các đối tượng đề cập.
- Câu hỏi điền câu còn thiếu (Text Completion / Sentence Insertion): Đây là dạng câu hỏi về cấu trúc logic của đoạn văn. Đề bài thường cho một câu mới và yêu cầu thí sinh tìm vị trí thích hợp nhất để chèn câu đó vào đoạn văn (các vị trí có thể được đánh dấu sẵn [A], [B], [C], [D] trong bài). Hoặc ngược lại, có thể cho sẵn bốn câu và hỏi câu nào phù hợp nhất để hoàn thành một đoạn trống. Thí sinh phải dựa vào liên kết ý (từ nối, đại từ, mạch ý trước-sau) để xác định chỗ chèn hợp lý. (Ví dụ: “Where would the following sentence best fit: 'Even so, these old friends of ships and sailors have seen better days.'?” - thí sinh chọn vị trí A, B, C hoặc D tương ứng trong bài đọc).
Nhìn chung, cả bốn bài đọc trong đề thi VSTEP đều có phối hợp các dạng câu hỏi trên nhằm đánh giá toàn diện kỹ năng đọc: từ hiểu nội dung chính, tìm chi tiết, suy luận đến vốn từ và khả năng nắm bắt cấu trúc văn bản. Thí sinh nên nhận biết được dạng câu hỏi để có chiến lược làm bài phù hợp cho từng câu.
Mức độ khó và sự phân bố cho các bậc 3-4-5
Đề thi VSTEP 3-5 được thiết kế với mức độ khó tăng dần qua từng bài đọc, tương ứng với trình độ từ Bậc 3 đến Bậc 5 (từ B1 đến C1). Cụ thể:
- Bài đọc 1 thường ở mức B1 (bậc 3) - văn bản ngắn về chủ đề quen thuộc, ngôn ngữ tương đối đơn giản.
- Bài đọc 2 tương đương B2 (bậc 4) - chủ đề học thuật hơn một chút (khoa học, xã hội), từ vựng và cấu trúc phức tạp hơn bài 1.
- Bài đọc 3 nằm trong khoảng B2 đến C1 - nội dung học thuật hoặc chuyên ngành ở mức cao hơn trung cấp, đóng vai trò chuyển tiếp độ khó.
- Bài đọc 4 đạt mức C1 (bậc 5) - là bài đọc khó nhất trong đề, nội dung chuyên sâu (chuyên ngành, văn chương) với nhiều từ vựng nâng cao và câu văn phức tạp.
Không chỉ độ khó của chủ đề và ngôn ngữ tăng dần, mà độ khó của các câu hỏi trong mỗi bài đọc cũng được sắp xếp từ dễ đến khó. Điều này có nghĩa là trong mỗi đoạn, những câu hỏi đầu thường hỏi ý chính hoặc thông tin rõ ràng, trong khi các câu sau có thể là suy luận hoặc từ vựng khó hơn. Cách sắp xếp này giúp phân loại trình độ thí sinh: ví dụ, thí sinh trình độ cao sẽ làm tốt những câu khó cuối mỗi đoạn, còn thí sinh ở mức thấp hơn có thể chỉ trả lời đúng các câu đầu dễ hơn.
Như vậy, bậc 3-4-5 được tích hợp trong một đề đọc: thí sinh đạt điểm càng cao chứng tỏ khả năng đọc hiểu ở mức độ cao hơn. Chẳng hạn, một thí sinh chỉ cần chứng chỉ B1 có thể không nhất thiết làm đúng nhiều câu ở bài 3-4, nhưng thí sinh muốn đạt B2 hoặc C1 cần chinh phục được cả những câu khó ở phần sau của đề.
Ví dụ minh họa câu hỏi Đọc hiểu VSTEP
Dưới đây là một số ví dụ trích từ đề thi mẫu VSTEP (bài đọc về hải đăng - lighthouses) để minh họa các dạng câu hỏi thường gặp:
Ví dụ 1 - Câu hỏi chi tiết: “According to the information given in paragraph 2, what is considered a unique feature of a lighthouse?”
A. Its light signal
B. Its architectural design
C. Its use of colors
D. Its radio beacon
Giải thích: Câu hỏi yêu cầu tìm đặc điểm độc đáo của ngọn hải đăng theo đoạn 2. Thí sinh cần dò đoạn 2 để tìm thông tin, sau đó đối chiếu với các đáp án. (Đáp án đúng cho ví dụ này là A. Its light signal, dựa trên chi tiết đoạn văn đề cập ánh sáng tín hiệu là đặc trưng của hải đăng).
Ví dụ 2 - Câu hỏi ý chính: “Which of the following is the main idea of the passage?”
A. A comparison of old and modern lighthouses and their importance.
B. An overview of lighthouses and their distinctive features.
C. The significance of lighthouses for the marine industry.
D. The best remaining lighthouses currently functioning.
Giải thích: Đây là câu hỏi ý chính, yêu cầu chọn ý bao quát nhất cho toàn bài đọc về hải đăng. Thí sinh phải hiểu tổng thể bài viết nói về lịch sử và đặc điểm của hải đăng, do đó đáp án đúng là B. An overview of lighthouses and their distinctive features (tổng quan về hải đăng và những nét đặc trưng của chúng).
Ví dụ 3 - Câu hỏi điền câu (cấu trúc logic): Đề bài cho một câu: “Even so, these old friends of ships and sailors have seen better days.” và đánh dấu các vị trí [A], [B], [C], [D] trong đoạn văn. Câu hỏi: “Where would the following sentence best fit?” - Thí sinh phải quyết định câu trên nên chèn vào vị trí nào để đoạn văn trôi chảy và logic nhất.
Giải thích: Câu cho trước nói về “những người bạn già của thủy thủ đã qua thời hoàng kim”, ám chỉ các ngọn hải đăng xưa. Thí sinh cần tìm vị trí trong bài đọc nói về sự xuống cấp hoặc thời kỳ hoàng kim đã qua của hải đăng để chèn câu này. (Trong đề mẫu, đáp án đúng là vị trí [D], tức câu nên được đặt ở cuối đoạn văn, nơi tác giả bắt đầu nhận xét rằng nhiều hải đăng hiện nay không còn quan trọng như trước).
Nhãn xét: Các ví dụ trên cho thấy định dạng câu hỏi trắc nghiệm A-B-C-D. Câu hỏi được viết bằng tiếng Anh và thí sinh chọn đáp án đúng dựa trên nội dung bài đọc. Thí sinh cần luyện tập để quen với cách hỏi này, đồng thời phải có kỹ năng đọc hiểu và từ vựng tương ứng trình độ B1-C1 để trả lời đúng.
Tiêu chí chấm điểm và khuyến nghị khi làm bài
Phần Đọc hiểu VSTEP chấm điểm dựa trên số câu trả lời đúng. Với 40 câu hỏi, thang điểm phần Reading là 0-10 (quy đổi từ 40 câu) và được làm tròn đến 0.5 theo quy định. Kết quả chung của bài thi VSTEP là trung bình cộng của bốn kỹ năng (Nghe, Đọc, Viết, Nói). Dựa trên thang điểm này, Bộ GD&ĐT quy định mức điểm để đạt các bậc: 4.0-5.5 trên thang 10 tương đương Bậc 3 (B1); 6.0-8.0 tương đương Bậc 4 (B2); và 8.5-10 tương đương Bậc 5 (C1). Nói cách khác, nếu thí sinh đạt điểm trung bình mỗi kỹ năng từ 6.0 trở lên (ví dụ phần Đọc ~24/40 câu đúng trở lên) thì sẽ được chứng chỉ B2; từ 8.5 điểm (khoảng 34/40 câu đúng trở lên) sẽ đạt chứng chỉ C1.
Để làm tốt phần Đọc hiểu, thí sinh nên lưu ý một số khuyến nghị sau:
- Rèn kỹ năng đọc Skimming và Scanning: Trước hết, hãy đọc lướt (skimming) qua tiêu đề và đoạn mở đầu để nắm chủ đề chính, sau đó đọc lướt các đoạn văn để xác định ý chính từng đoạn. Kết hợp đọc dò tìm (scanning) khi trả lời câu hỏi chi tiết - tìm nhanh từ khóa trong bài rồi đọc kỹ quanh từ khóa đó để lấy thông tin.
- Phân bổ thời gian hợp lý: Với 60 phút cho 4 bài đọc, trung bình ~15 phút/bài. Tuy nhiên, do độ khó tăng dần, thí sinh nên dành ít thời gian hơn cho bài đầu (dễ hơn) và để nhiều thời gian cho bài 3-4 khó nhất. Tránh sa lầy quá lâu ở một câu hỏi; nếu gặp câu khó, có thể đánh dấu để quay lại sau. Luôn để vài phút cuối rà soát đáp án và chuyển đáp án vào phiếu trả lời.
- Đọc lướt toàn bộ 4 bài trước khi làm: Khi nhận đề, dành khoảng 1 phút xem nhanh cả 4 đoạn để biết chủ đề từng bài. Điều này giúp xác định bài nào chủ đề quen thuộc hoặc dễ hơn đối với mình. Sau đó, có thể làm theo thứ tự ưu tiên: bài nào cảm thấy dễ thì làm trước để lấy điểm, bài khó làm sau. Một số cao thủ khuyên nên làm bài 2 trước, sau đó bài 1, rồi 3 và 4, vì bài 2 thường không quá dễ như bài 1 nhưng cũng không khó nhất - làm trước để tiết kiệm thời gian cho bài 4 phức tạp nhất.
- Chú ý các từ in hoa (NOT/EXCEPT/LEAST) trong câu hỏi phủ định và đọc cẩn thận các câu hỏi suy luận/ý chính. Với câu hỏi suy luận, hãy đọc hiểu ngữ cảnh và thử loại trừ các đáp án quá sai hoặc không có căn cứ. Với câu hỏi từ vựng, đọc câu chứa từ vựng và câu xung quanh để đoán nghĩa, không chọn đáp án chỉ dựa trên nghĩa thông thường của từ đó mà không xét ngữ cảnh.
- Giữ bình tĩnh và tập trung: Phần đọc thường khá dài và dễ gây “ngợp” nếu gặp chủ đề lạ hoặc nhiều từ mới. Hãy bình tĩnh, đọc hiểu ý chính trước, không cần dịch từng từ. Nếu từ mới không ảnh hưởng lớn đến ý chính, có thể đoán sơ qua và tiếp tục đọc để hiểu đại ý. Khi làm bài, tập trung vào thông tin cần tìm cho câu hỏi thay vì cố hiểu hết mọi chi tiết không cần thiết.
Cuối cùng, việc luyện tập với đề thi mẫu chính thức và các tài liệu luyện thi chuẩn (từ các trường được Bộ GD&ĐT cho phép tổ chức thi VSTEP) là rất hữu ích. Thí sinh nên làm quen với định dạng đề, tự bấm thời gian 60 phút để rèn kỹ năng phân bổ thời gian và thử sức với độ khó tăng dần của các bài đọc. Thông thạo cấu trúc đề và các dạng câu hỏi sẽ giúp thí sinh tự tin hơn và đạt kết quả cao trong phần Đọc hiểu VSTEP.
