1. Tự ôn thi VSTEP B1/B2 - Có khả thi không?
Hoàn toàn có thể. Nhiều thí sinh đã tự học và thi đạt VSTEP B1 hoặc B2 mà không cần đến trung tâm ôn luyện. Tự ôn luyện mang lại lợi thế linh hoạt về thời gian và tiết kiệm chi phí; bạn có thể học bất cứ khi nào rảnh mà không phụ thuộc lịch lớp học. Thực tế cho thấy, nếu người học có lộ trình học tập rõ ràng và sự kiên trì luyện tập, việc tự ôn thi VSTEP B1/B2 hoàn toàn khả thi. Ví dụ, có người chia sẻ đã tự ôn thi B1 chỉ trong vài tuần và đạt kết quả mong muốn.
Tuy nhiên, tự học cũng có nhược điểm: bạn có thể gặp khó khăn nếu thiếu một kế hoạch bài bản cũng như không có người hướng dẫn phản hồi các lỗi sai. Do đó, để thành công, thí sinh tự học cần tự giác cao, biết tìm tài liệu đáng tin cậy và bám sát cấu trúc đề thi. Nếu làm được điều này, việc tự ôn thi không những khả thi mà còn giúp bạn chủ động hơn trong việc nắm kiến thức.
2. Thời gian trung bình để đạt VSTEP B1 hoặc B2
Thời gian ôn tập để đạt trình độ B1 hoặc B2 phụ thuộc nhiều vào trình độ xuất phát và cường độ học của mỗi người. Dưới đây là một số mốc thời gian tham khảo:
- Theo một số nguồn trong nước: Người mất gốc (xuất phát ~A0/A1) thường cần khoảng 3 tháng ôn tập nghiêm túc để đạt VSTEP B1, và khoảng 6 tháng để đạt VSTEP B2. Nếu đã có nền tảng căn bản (tương đương A2), thời gian có thể rút ngắn còn ~1 tháng ôn tập để đạt B1 hoặc ~3 tháng để đạt B2. (Lộ trình cấp tốc này giả định học viên rất tập trung và có phương pháp hiệu quả.)
- Theo khuyến nghị giờ học (CEFR/EF): Trung bình người học cần khoảng 300 giờ học có hướng dẫn để đi từ trình độ A2 lên B1, và khoảng 200 giờ để từ B1 lên B2. Như vậy, nếu bạn học ~10 giờ một tuần, sẽ mất khoảng 30 tuần (~7 tháng) để từ A2 đạt B1, và thêm ~20 tuần (~5 tháng) từ B1 lên B2. Tăng số giờ học mỗi tuần có thể rút ngắn đáng kể tổng thời gian.
Lưu ý rằng đây chỉ là con số trung bình. Thực tế mỗi người một khác: có người tự ôn vài tuần đã đạt B1, nhưng cũng có người cần nhiều tháng. Mấu chốt là đánh giá đúng trình độ hiện tại và đặt kế hoạch học phù hợp với quỹ thời gian cá nhân.
3. Yếu tố ảnh hưởng đến thời gian ôn tập VSTEP
Thời gian cần để ôn thi đạt B1/B2 phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Những yếu tố chính gồm có:
- Trình độ xuất phát: Người bắt đầu từ mức A1 hoặc mất gốc sẽ cần nhiều thời gian hơn so với người đã có nền tảng A2 hoặc B1. Nếu bạn đã quen ngữ pháp cơ bản và có vốn từ nhất định, bạn sẽ tiến bộ nhanh hơn so với người mới học lại từ đầu.
- Cường độ và tần suất học: Học đều đặn mỗi ngày sẽ hiệu quả hơn học dồn không thường xuyên. Ví dụ, học 30 phút mỗi ngày liên tục tốt hơn là mỗi tuần mới học một buổi dài. Sự kiên trì hàng ngày giúp kiến thức ngấm dần và nhớ lâu. Ngược lại, nếu học không đều hoặc ngắt quãng dài, bạn sẽ mất thêm thời gian ôn lại kiến thức cũ.
- Phương pháp học và tài liệu: Có lộ trình ôn tập khoa học và dùng tài liệu phù hợp sẽ rút ngắn thời gian đáng kể. Nếu học sai trọng tâm hoặc không bám sát dạng đề VSTEP, bạn có thể tốn thời gian mà không hiệu quả. Một kế hoạch tự học rõ ràng, bài bản sẽ giúp bạn tránh lan man và đi đúng hướng. Ngoài ra, tự học thiếu phản hồi từ giáo viên nghĩa là bạn phải tự phát hiện và sửa lỗi - điều này đòi hỏi thời gian và sự nỗ lực cao hơn.
- Điểm mạnh/yếu ở từng kỹ năng: Mỗi người có một kỹ năng yếu nhất riêng (ví dụ nhiều người Việt yếu kỹ năng Nghe hoặc Nói hơn Đọc, Viết). Nếu kỹ năng nào quá yếu, bạn sẽ phải dành thêm thời gian để cải thiện nó. Ví dụ, nếu kỹ năng Viết là điểm yếu, bạn nên ưu tiên gấp đôi thời lượng luyện Viết trong giai đoạn đầu. Việc phân bổ thời gian hợp lý cho kỹ năng yếu giúp tránh tình trạng đến sát kỳ thi vẫn không đạt yêu cầu ở kỹ năng đó.
- Môi trường và mức độ sử dụng tiếng Anh: Nếu bạn có môi trường thực hành tiếng Anh thường xuyên (như công việc yêu cầu tiếng Anh hoặc có bạn bè, đồng nghiệp giao tiếp bằng tiếng Anh), kỹ năng sẽ tiến bộ nhanh hơn. Ngược lại, nếu bạn chỉ học qua sách vở mà không có cơ hội nghe, nói thực tế, bạn có thể cần thêm thời gian để kỹ năng phản xạ ngôn ngữ bắt kịp.
- Động lực và tính kỷ luật: Yếu tố tâm lý cũng rất quan trọng. Người học có động lực rõ ràng (ví dụ mục tiêu tốt nghiệp, thăng chức) và kỷ luật tự giác cao sẽ học hiệu quả hơn, ít bị gián đoạn. Sự quyết tâm và thái độ tích cực giúp bạn duy trì việc học mỗi ngày, từ đó rút ngắn tổng thời gian ôn thi.
Tóm lại, hiểu rõ các yếu tố trên sẽ giúp bạn dự đoán hợp lý thời gian cần thiết và điều chỉnh kế hoạch học tập cho phù hợp với bản thân.
4. Tài liệu và chiến lược tự học hiệu quả theo từng kỹ năng
Để tự ôn thi VSTEP thành công, bạn cần kết hợp tài liệu ôn luyện chất lượng với chiến lược rèn luyện phù hợp cho từng kỹ năng. Hiện nay có nhiều tài liệu uy tín dành cho kỳ thi VSTEP. Chẳng hạn, 5 đầu sách được đánh giá cao cho ôn thi VSTEP B1 gồm: “Luyện thi B1 VSTEP 4 kỹ năng”, “Destination B1” (ngữ pháp, từ vựng), “VSTEP - Chinh phục kỹ năng Nói B1, B2+”, “Luyện thi tổng hợp VSTEP Bậc 3 - B1” và “10 bộ đề thi Đọc hiểu VSTEP B1-B2-C1”. Người học nên tận dụng các sách, tài liệu sát dạng đề này, đồng thời áp dụng một số mẹo luyện tập theo từng kỹ năng như sau:
- Ngữ pháp và Từ vựng nền tảng: Trước tiên, hãy củng cố ngữ pháp căn bản và từ vựng theo các chủ đề thường xuất hiện ở trình độ B1-B2. Ngữ pháp và từ vựng là nền móng cho cả bốn kỹ năng, nên bạn cần ưu tiên ôn các điểm ngữ pháp trọng tâm (thì, câu bị động, câu điều kiện, trực tiếp-gián tiếp, v.v.) và mở rộng vốn từ theo chủ đề quen thuộc (giáo dục, môi trường, công nghệ, sức khỏe...). Bạn có thể dùng sách Destination B1/B2 hoặc các nguồn từ vựng theo chủ đề VSTEP (mindmap 14 chủ đề thường gặp, v.v.) để học có hệ thống. Học chắc ngữ pháp, nhớ đủ từ vựng sẽ giúp bạn tự tin hơn khi làm bài Nghe, Đọc hiểu và viết bài luận, nói chủ đề.
- Kỹ năng Nghe: Bài thi Listening VSTEP khá thách thức vì mỗi đoạn audio chỉ được nghe 1 lần và độ khó tăng dần đến cuối bài. Do đó, bí quyết là luyện nghe tiếng Anh hàng ngày để “quen tai” dần với giọng và tốc độ của người bản ngữ. Hãy bắt đầu với các đoạn hội thoại/nghe ngắn, chậm, sau đó tăng dần độ dài và tốc độ. Bạn có thể nghe các bản tin ngắn, podcast hoặc video tiếng Anh về nhiều chủ đề. Tập trung nghe hiểu ý chính, không cần dịch từng từ. Khi đã quen, hãy luyện làm các đề nghe VSTEP part 1, 2, 3 để làm quen định dạng đề: nghe đoạn hội thoại ngắn, thông báo, rồi đến bài nói dài. Mục tiêu là đạt mức độ hiểu đủ để trả lời đúng ~60% câu hỏi (khoảng 21/35 câu để đạt B2). Ngoài ra, luyện nghe nhiều còn cải thiện phát âm và ngữ điệu của bạn, giúp ích cho kỹ năng Nói sau này.
- Kỹ năng Đọc: Để làm tốt Reading, chìa khóa là đọc thật nhiều và mở rộng vốn từ vựng ở đa dạng lĩnh vực. Đề đọc VSTEP có phạm vi chủ đề rất rộng, nên bạn hãy tập đọc hiểu các bài báo, đoạn văn tiếng Anh về khoa học, đời sống, văn hóa, giáo dục... càng nhiều càng tốt. Khi đọc, luyện thói quen skimming & scanning: đọc lướt để nắm ý chính, sau đó tìm ý cụ thể trong bài. Về kỹ thuật làm bài, nên làm các câu hỏi dễ trước (ví dụ câu hỏi chi tiết, tìm thông tin cụ thể, chèn câu) rồi quay lại làm các câu khó hơn (câu suy luận ý tác giả, câu hỏi từ vựng nâng cao). Việc này đảm bảo bạn lấy điểm những phần chắc trước và quản lý thời gian tốt hơn. Hãy sử dụng các bộ đề đọc hiểu VSTEP hoặc Cambridge (FCE) để luyện tập, sau mỗi bài rút ra danh sách từ mới theo chủ đề và ghi nhớ.
- Kỹ năng Viết: Phần Writing gồm Task 1 (viết thư ~120 từ) và Task 2 (viết luận ~250 từ), đòi hỏi người viết có kỹ năng diễn đạt rõ ý và đúng trọng tâm đề. Khi tự luyện viết, bạn nên thực hiện theo các bước: (1) Phân tích đề để xác định yêu cầu (dạng thư gì, chủ đề luận đồng ý/phản đối hay nêu giải pháp,...), (2) Lập dàn ý nhanh ra giấy để tổ chức ý tưởng mạch lạc, (3) Viết bài theo dàn ý, chú ý đa dạng cấu trúc câu (kết hợp câu đơn, phức, ghép) và dùng từ vựng phù hợp chủ đề (cố gắng chèn một số từ vựng mức B2, thành ngữ nếu có thể), (4) Rà soát lại lỗi chính tả, ngữ pháp sau khi viết xong. Khi tự học, bạn có thể đối chiếu bài viết với bài mẫu trong các sách để học cách người ta triển khai ý và sử dụng từ nối, cấu trúc hay (Ví dụ sách “30 bài luận mẫu VSTEP B1, B2” cung cấp dàn ý và bài mẫu band B1 và B2 cho 30 chủ đề thường gặp). Nếu có điều kiện, hãy nhờ người có kinh nghiệm (giáo viên hoặc bạn giỏi tiếng Anh) đọc và góp ý bài viết của bạn - điều này giúp cải thiện rất nhanh. Mỗi tuần, cố gắng viết ít nhất 1-2 bài Task 1 và Task 2 để nâng cao kỹ năng viết luận, viết thư.
- Kỹ năng Nói: Speaking VSTEP gồm 3 phần (phỏng vấn ngắn về bản thân, thảo luận giải pháp, trình bày chủ đề từ mindmap). Để tự tin khi nói, bạn cần luyện nói tiếng Anh hàng ngày - mục tiêu là nói rõ ràng, trôi chảy về các chủ đề quen thuộc. Trước tiên, hãy chuẩn bị sẵn ý cho các chủ đề thường gặp (gia đình, học tập, du lịch, môi trường, v.v.). Bạn có thể viết dàn ý hoặc các từ khóa cho mỗi chủ đề, sau đó tập nói dựa trên đó, cố gắng mở rộng câu trả lời của mình thay vì trả lời cụt ngủn. Khi luyện nói: (1) Tập trung phát âm đúng từng từ và ngữ điệu tự nhiên; (2) Sử dụng các từ nối (however, moreover, on the other hand, etc.) để câu trả lời mạch lạc; (3) Lấy ví dụ cụ thể để minh họa ý của mình cho sinh động. Bạn nên tự ghi âm phần nói của mình, sau đó nghe lại để tự chỉnh phát âm, ngữ pháp. Nếu có nhóm bạn học cùng, hãy thực hành hỏi-đáp Part 1, thảo luận Part 2, trình bày Part 3 cho nhau. Có thể dùng đề thi nói mẫu (mindmap chủ đề) trong sách hoặc từ các đề thi thật những năm trước. Quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và tự tin khi nói - nói chậm rãi rõ ràng, nếu cần có thể xin giám khảo nhắc lại câu hỏi. Luyện tập kiên trì theo cách này sẽ giúp bạn nói trôi chảy hơn và đạt điểm Speaking cao.
Ngoài ra, thi thử định kỳ cũng là một phần không thể thiếu khi tự ôn. Mỗi tuần hoặc mỗi giai đoạn, bạn nên làm một đề thi thử đủ 4 kỹ năng (có thể làm online hoặc trên giấy) để đánh giá tiến bộ. Thi thử giúp bạn làm quen áp lực thời gian và định dạng đề thi, đồng thời qua kết quả bạn sẽ biết mình còn yếu ở phần nào để điều chỉnh việc học. Nhiều trang web cho phép thi thử VSTEP miễn phí và cho điểm ngay, ví dụ như cổng thi thử của các trung tâm hoặc của Bộ GD-ĐT. Hãy tận dụng những công cụ này để rèn luyện kỹ năng phòng thi.
5. Lộ trình tự học VSTEP - Có nên học theo kế hoạch cụ thể?
Có. Một lộ trình ôn luyện cụ thể và hợp lý sẽ giúp bạn tận dụng hiệu quả thời gian và đạt mục tiêu đúng hạn. Việc lên kế hoạch chi tiết, phân bổ thời gian cho từng kỹ năng ngay từ đầu sẽ giúp bạn không bị lúng túng, tránh học lệch và cũng tránh tình trạng “nước đến chân mới nhảy”. Đặc biệt khi tự học, một lộ trình rõ ràng sẽ kỷ luật hóa quá trình học của bạn, giúp bạn theo dõi được tiến bộ và điều chỉnh kịp thời.
Dưới đây là một ví dụ lộ trình tự ôn thi VSTEP B1 trong 4-6 tuần (có thể điều chỉnh tương ứng cho B2 với thời gian dài hơn nếu cần):
- Bước 1: Đánh giá trình độ và chuẩn bị kế hoạch. Ngay khi bắt đầu, hãy tự làm một bài thi thử đủ 4 kỹ năng để xác định điểm mạnh, điểm yếu của mình. Dựa trên kết quả này, ưu tiên kỹ năng yếu: kỹ năng nào điểm thấp hoặc cảm thấy không tự tin, hãy dự kiến dành nhiều thời gian hơn cho nó. Đồng thời, lên khung lịch học hàng tuần: mỗi ngày học gì, bao lâu. Lưu ý học đan xen các kỹ năng - không nên dồn cả ngày chỉ học một kỹ năng vì dễ chán và không hiệu quả. Thay vào đó, nên xen kẽ 1-2 kỹ năng mỗi ngày (ví dụ sáng luyện Nghe, chiều Viết; hôm sau chuyển sang Đọc và Nói) để não bộ được “đổi gió” và tiếp thu tốt hơn. Bước chuẩn bị này giúp bạn có lộ trình tổng quan để bám sát trong các tuần tới.
- Giai đoạn 1 (Tuần 1-2): Củng cố nền tảng và làm quen đề. Trong khoảng 1-2 tuần đầu, tập trung ôn lại kiến thức cơ bản (ngữ pháp, từ vựng chủ điểm) và nắm vững cấu trúc đề thi. Bạn nên dành thời gian đọc kỹ format đề VSTEP, các dạng câu hỏi của từng kỹ năng. Song song, bắt đầu luyện từng phần cơ bản: ví dụ làm quen Listening Part 1, Reading Part 1, viết thử vài đoạn văn ngắn, tự giới thiệu nói về bản thân, v.v. Mục tiêu giai đoạn này là làm quen định dạng bài thi và học lại những kiến thức bị hổng. Cuối giai đoạn 1, bạn có thể thử làm 1 đề thi thử hoàn chỉnh để xem mình làm bài trong thời gian quy định ra sao, đồng thời rèn tâm lý ban đầu.
- Giai đoạn 2 (Tuần 3-4): Luyện tập chuyên sâu theo kỹ năng & cải thiện điểm yếu. Ở giai đoạn giữa này, hãy tập trung luyện đề theo từng kỹ năng và giải quyết các phần còn yếu. Ví dụ: nếu bạn yếu kỹ năng Nghe, dành mỗi ngày 1 bài Listening đầy đủ và nghe thêm ngoài; nếu yếu Viết, mỗi tuần viết thêm 2-3 bài luận và nhờ người sửa. Hãy sử dụng các bộ đề luyện kỹ năng (đề Reading theo dạng bài, đề Listening các part...) để luyện chuyên sâu từng phần: hôm nay làm đề Nghe + Nói, ngày mai làm đề Đọc + Viết, xoay vòng đều đặn. Trong giai đoạn này cũng nên bắt đầu canh thời gian khi làm bài - tập làm mỗi phần trong đúng thời lượng quy định (Nghe ~40’, Đọc 60’, Viết 60’...) để quen áp lực thời gian. Đây là lúc bạn đẩy dần cường độ học lên: tăng thời gian học mỗi ngày hoặc tăng số lượng bài luyện, nhằm tiến bộ rõ rệt ở kỹ năng còn yếu.
- Giai đoạn 3 (Tuần cuối trước khi thi): Tổng ôn và luyện đề tổng hợp. Khoảng 1-2 tuần cuối, chuyển sang chế độ “nước rút”. Lúc này, bạn nên làm các đề thi full (4 kỹ năng) như thật, ít nhất 2-3 đề. Mục tiêu là hoàn thiện kỹ năng quản lý thời gian, luyện phản xạ phòng thi và củng cố tâm lý. Sau mỗi lần làm đề, hãy rà soát lại: Phần nào còn sai nhiều? Có kịp thời gian không? Từ đó ôn lại lần cuối những lỗi thường gặp, mẹo làm bài nhanh cho từng kỹ năng. Giai đoạn này bạn cũng nên giữ sức khỏe và tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc, đừng thức khuya quá sức. Chuẩn bị sẵn giấy tờ, vật dụng cần thiết cho ngày thi. Một hai ngày cuối chỉ ôn nhẹ, đọc lại cấu trúc đề và các lưu ý/mẹo làm bài, không học nhồi nhét kiến thức mới nữa.
(Nếu bạn có nhiều thời gian hơn, ví dụ 2-3 tháng, thì có thể kéo dài mỗi giai đoạn trên ra hoặc lặp lại vòng tuần hoàn học như trên với độ khó tăng dần. Điều quan trọng là luôn có kế hoạch theo dõi tiến độ và điều chỉnh khi cần.)
Bảng kế hoạch mẫu 4 tuần (tham khảo):
- Tuần 1: Ôn lý thuyết ngữ pháp, từ vựng; xem lại cấu trúc đề VSTEP; luyện các kỹ năng yếu nhiều hơn. Cuối tuần: làm 1 đề thi thử full để kiểm tra trình độ.
- Tuần 2: Luyện mỗi ngày 2 kỹ năng đan xen - ví dụ thứ 2 luyện Nghe & Viết, thứ 3 luyện Đọc & Nói, luân phiên. Tăng dần độ khó tài liệu (nghe bài khó hơn, đọc chủ đề học thuật hơn...). Tiếp tục học từ vựng mới, cấu trúc câu hay gặp.
- Tuần 3: Luyện đề chuyên sâu theo dạng bài: mỗi ngày chọn một kỹ năng và luyện nhiều đề của kỹ năng đó (ví dụ: làm 2 bài Reading liên tiếp, hoặc 2 bài Listening các part). Với Viết, mỗi bài viết xong nên tự soát lỗi hoặc nhờ người có kinh nghiệm chấm và góp ý. Bắt đầu bấm thời gian cho từng task để rèn tốc độ.
- Tuần 4: Mỗi buổi luyện một đề thi hoàn chỉnh 4 kỹ năng như thi thật. Sau khi làm xong, xem lại ngay đáp án và lời giải (nếu có) để rút kinh nghiệm. Chú ý luyện tâm lý: khi làm đề full hãy mô phỏng môi trường thi (ngồi phòng yên tĩnh, bấm giờ, không dùng từ điển...). Cuối tuần: thi thử toàn bộ 1-2 lần, rà soát lại các mẹo làm bài và lỗi hay mắc. Nghỉ ngơi hợp lý, chuẩn bị tinh thần tốt nhất cho ngày thi chính thức.
Kết luận: Một lộ trình tự học rõ ràng, cùng với tài liệu phù hợp và quyết tâm của bản thân, sẽ giúp bạn chinh phục kỳ thi VSTEP B1/B2. Tự học đòi hỏi tính kỷ luật cao, nhưng phần thưởng là bạn không chỉ đạt chứng chỉ mong muốn mà còn rèn được thói quen tự học quý báu cho bản thân. Hãy bắt đầu lên kế hoạch ngay hôm nay và kiên trì thực hiện - thành công sẽ đến với bạn. Chúc bạn ôn tập hiệu quả và đạt kết quả cao trong kỳ thi VSTEP sắp tới!
