Mục lục:
1. Thời lượng phần Speaking VSTEP B1-C1
Bài thi nói VSTEP kéo dài khoảng 12 phút (thực tế có thể dao động từ 10 đến 15 phút tùy hội đồng thi). Thí sinh sẽ hoàn thành 3 phần thi nói liên tục trong khoảng thời gian này.
2. Các phần thi Speaking và yêu cầu nội dung
Bài thi Speaking VSTEP có 3 phần (3 tasks) chính, mỗi phần có tên và định dạng khác nhau. Cụ thể:
- Phần 1: Tương tác xã hội (Social Interaction) - Thí sinh trả lời câu hỏi ngắn về các chủ đề quen thuộc trong đời sống. Giám khảo sẽ hỏi khoảng 6 câu hỏi xoay quanh 1-2 chủ đề thông thường (ví dụ: gia đình, sở thích, công việc, quê quán). Thí sinh cần phản hồi ngắn gọn, rõ ràng về thông tin cá nhân và quan điểm cá nhân cho những câu hỏi đơn giản, mang tính xã giao. (Ví dụ: “Bạn thích làm gì vào thời gian rảnh?”, “Hãy kể về gia đình bạn.”). Mục tiêu phần này là kiểm tra khả năng giao tiếp cơ bản về các chủ đề thân thuộc hàng ngày.
- Phần 2: Thảo luận giải pháp (Solution Discussion) - Giám khảo đưa ra một tình huống cụ thể kèm 3 giải pháp đề xuất. Thí sinh có khoảng 1 phút chuẩn bị, sau đó chọn một giải pháp và trình bày quan điểm trong ~2 phút. Yêu cầu thí sinh bảo vệ lựa chọn của mình: giải thích lý do chọn giải pháp đó, đồng thời so sánh ưu nhược điểm của hai giải pháp còn lại. Phần này đòi hỏi thí sinh biết tư duy phân tích, so sánh và thuyết phục, trình bày ý kiến cá nhân một cách logic. (Ví dụ: Giả sử trường học muốn giảm rác thải nhựa, có các giải pháp A, B, C - bạn chọn giải pháp nào? Vì sao?).
- Phần 3: Phát triển chủ đề (Topic Development) - Thí sinh nhận được một chủ đề chính kèm theo 3 ý gợi ý (thường trình bày dưới dạng sơ đồ tư duy). Thí sinh có 1 phút chuẩn bị và khoảng 3 phút để trình bày ý kiến của mình về chủ đề đó. Yêu cầu thí sinh phát triển chủ đề một cách sâu và mạch lạc: sắp xếp ý rõ ràng, có dẫn chứng, ví dụ minh họa cụ thể cho từng luận điểm. Sau khi thí sinh trình bày, giám khảo có thể hỏi thêm một vài câu hỏi mở rộng để thảo luận sâu hơn về chủ đề vừa nói. Phần 3 nhằm đánh giá khả năng lập luận chuyên sâu và phân tích vấn đề ở mức độ cao của thí sinh. (Ví dụ: “Nêu ý kiến của bạn về tầm quan trọng của việc đọc sách. Có 3 ý gợi ý: mở mang kiến thức, cải thiện tư duy, giải trí - hãy phát triển thêm và cho ví dụ.”).
3. Thời gian cho mỗi phần và tổng thời gian bài thi
Mỗi phần thi Speaking VSTEP có thời lượng quy định như sau:
- Phần 1: khoảng 3 phút
- Phần 2: khoảng 4 phút (bao gồm thời gian chuẩn bị)
- Phần 3: khoảng 5 phút (bao gồm thời gian chuẩn bị)
Như vậy, tổng thời gian phần thi Nói vào khoảng 12 phút cho cả 3 phần. (Lưu ý: Thời gian có thể chênh lệch nhẹ tùy tốc độ hỏi-đáp, nhưng thường không quá 15 phút).
4. Mức độ khó của từng phần (B1, B2, C1)
Độ khó tăng dần qua các phần thi Speaking VSTEP, tương ứng với trình độ từ B1 đến C1:
- Phần 1 (Bậc ~B1): Dễ nhất - câu hỏi đơn giản về các chủ đề rất quen thuộc (bản thân, gia đình, sở thích...) nên chỉ đòi hỏi năng lực giao tiếp cơ bản của trình độ B1. Thí sinh ở mức B1 có thể xử lý phần này vì nội dung quen thuộc, từ vựng thông dụng và câu hỏi mang tính chất giới thiệu, xã giao.
- Phần 2 (Bậc ~B2): Mức độ trung bình - đòi hỏi thí sinh trình bày có lập luận và logic hơn. Việc phải phân tích tình huống, lựa chọn và bảo vệ giải pháp yêu cầu kỹ năng ngôn ngữ ở mức B2 (sử dụng cấu trúc câu phức, diễn đạt ý kiến rõ ràng). Phần này khó hơn phần 1 do thí sinh phải nói dài hơn và có sự so sánh, phản biện chứ không chỉ trả lời ngắn.
- Phần 3 (Bậc ~C1): Khó nhất - thí sinh cần thể hiện khả năng nói trôi chảy, chuyên sâu về một chủ đề phức tạp tương đương trình độ C1. Phần này đòi hỏi diễn đạt ý tưởng ở mức cao, mạch lạc trong vài phút và xử lý các câu hỏi phản biện từ giám khảo. Để hoàn thành tốt, thí sinh cần vốn từ vựng rộng và kỹ năng lập luận vững, gần với yêu cầu của bậc C1 (ví dụ: nói gần như lưu loát, có thể diễn đạt ý phức tạp một cách rõ ràng).
5. Tiêu chí chấm điểm bài thi Speaking VSTEP
Bài thi Speaking VSTEP được chấm trên thang điểm 10 và đánh giá toàn diện cả 3 phần. Giám khảo dựa trên 5 tiêu chí chính sau để cho điểm:
- Phát âm (Pronunciation): Phát âm rõ ràng, đúng các âm (đặc biệt là âm cuối, âm nối khó); sử dụng trọng âm từ và ngữ điệu phù hợp, tự nhiên.
- Ngữ pháp (Grammar): Sử dụng đúng cấu trúc ngữ pháp, đúng thì; hạn chế lỗi sai cơ bản. Đồng thời cần đa dạng cấu trúc câu (biết dùng câu đơn, câu ghép, câu phức linh hoạt).
- Từ vựng (Vocabulary): Dùng từ vựng phù hợp ngữ cảnh và chủ đề được hỏi (tránh nói lạc đề). Bên cạnh đó, thể hiện vốn từ phong phú - biết dùng từ đồng nghĩa, cụm từ tự nhiên thay vì lặp lại từ vựng đơn giản.
- Độ trôi chảy và mạch lạc (Fluency & Coherence): Nói trôi chảy, ít ngập ngừng; giữ được nhịp độ tự nhiên. Đồng thời câu trả lời phải mạch lạc, có liên kết ý chặt chẽ (sử dụng từ nối như however, moreover, firstly,... để các ý nối tiếp logic).
- Nội dung (Content & Relevance): Câu trả lời bám sát câu hỏi, đúng trọng tâm chủ đề (không nói lan man). Các ý cần phát triển đầy đủ, có ví dụ cụ thể minh họa cho luận điểm để tăng tính thuyết phục.
Lưu ý: Điểm Speaking thường được chấm bởi 2 giám khảo độc lập dựa trên các tiêu chí trên. Điểm cuối cùng là trung bình cộng, sau đó quy ra bậc (4.0-5.5 điểm: trình độ B1; 6.0-8.0: B2; 8.5-10: C1).
6. Tài liệu và nguồn luyện Speaking VSTEP B1-C1
Để chuẩn bị tốt cho phần thi Speaking VSTEP (B1-C1), thí sinh nên tham khảo các tài liệu và nguồn luyện tập sau:
- Đề thi mẫu chính thức: Đề thi VSTEP 3-5 mẫu do Trường ĐH Ngoại ngữ - ĐHQG Hà Nội biên soạn (bao gồm đầy đủ 4 kỹ năng và file nghe cho kỹ năng Listening). Đây là đề thi mẫu chuẩn cấu trúc mà thí sinh nên làm thử để quen với định dạng đề thực tế.
- Bộ đề luyện tập và đáp án: Nhiều trung tâm luyện thi uy tín đã biên soạn đề thi thử VSTEP kèm đáp án. Ví dụ: ZIM English cung cấp một bộ đề mẫu VSTEP đủ 4 kỹ năng kèm đáp án chi tiết và bài nói/viết mẫu phân tích. Luyện các đề này giúp thí sinh làm quen dạng câu hỏi và học cách phát triển ý tưởng cho phần Speaking.
- Bài nói mẫu tham khảo: Một số nguồn như CITI English (citi.edu.vn) chia sẻ các câu trả lời mẫu cho từng phần Speaking (Part 1, 2, 3) dưới dạng tài liệu miễn phí. Thí sinh có thể đọc các câu trả lời mẫu này để học cách triển khai ý, sử dụng từ nối, thành ngữ và cấu trúc câu đa dạng cho từng chủ đề thường gặp.
- Tài liệu ôn tập khác: Ngoài ra, có thể tìm các sách luyện thi VSTEP (B1-C1) của các nhà xuất bản hoặc trung tâm uy tín. Nhiều sách cung cấp đề luyện nói, danh sách câu hỏi theo chủ đề thường gặp và mẹo làm bài. Trang thông tin như Prep, Vivian (vstep.edu.vn), OnThiVSTEP,... cũng có bí quyết và bài mẫu giúp nâng cao kỹ năng nói.
Ví dụ tài liệu: “VSTEP Speaking Sample Test Level 3-5” - cung cấp đề thi mẫu và đáp án cho phần Speaking ở cả ba cấp độ B1, B2, C1. Thí sinh nên tận dụng những tài liệu này, kết hợp tự luyện nói thường xuyên, ghi âm và tự đánh giá dựa trên tiêu chí chấm điểm để cải thiện kỹ năng trước kỳ thi.
